دام مذاکراتی آمریکا برای تعطیلی راکتور اراک چه بود؟

تعطیلی طولانی مدت راکتور آب سنگین اراک و یا تغییر کاربری آن به راکتور آب سبک از جمله خواست های اصلی مقامات آمریکایی در طول مذاکرات موسوم به گام نهایی به حساب می آید.

کمیته صیانت از منافع ایران: پیشنهادات کشورهای 1+5 به ایران در جریان مذاکرات نهایی هر چند حقوق هسته ای ایران را نادیده می‌گیرد با این حال تیم مذاکره کننده طرف غربی معتقد است که این پیشنهادات بر مبنای تعهدات طرفین در توافقنامه ژنو مطرح شده است.

رجانیوز در نظر دارد در سلسله گزارش هایی به بررسی آن بخش از متن توافقنامه ژنو بپردازد که در جریان مذاکرات اخیر مورد استناد مقامات کشورهای غربی قرار گرفته است.

تعطیلی طولانی مدت راکتور آب سنگین اراک و یا تغییر کاربری آن به راکتور آب سبک از جمله خواست های اصلی مقامات آمریکایی در طول مذاکرات موسوم به گام نهایی به حساب می آید.

آمریکایی ها تقریبا در هر سخنرانی که درباره آینده برنامه هسته ای ایران انجام داده اند، موضوع آب سنگین اراک را پیش کشیدند.

به عنوان نمونه جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا روز 10 فروردین در سنا گفته است: «این یک اصل قطعی است که ایران به یک راکتور آب سنگین تمام عیار نیاز ندارد». این سخن جان کری بیانگر آن بود که آمریکا خواهان اعمال محدودیت برای پروژه کاملا بودمی آب سنگین اراک است تا کارکرد اصلی این پروژه به ویژه در زمینه تحقیقات ، تولید رادیو دارو و همچنین تولید پولوتونیوم متوقف شود.

علاوه بر جان کری، وندی شرمن معاون وزیر امور خارجه آمریکا نیز تاکنون بارها بر تعطیلی آب سنگین اراک و یا یافتن راهی برای از دسترس خارج کردن این راکتور از چرخه تولید برای زمانی طولانی سخن گفته است.

اما استناد اظهارات جان کری و وندی شرمن و دیگر مقامات غربی برای تعطیلی راکتور آب سنگین اراک، بندی از توافقنامه ژنو است که در آن ایران اعلام کرده، هیچ پیشرفت بیشتری در فعالیت‌های خود در راکتور اراک انجام نمی‌دهد.

در 5 بند از توافق ژنو به راکتور اراک اشاره شده است. در ادامه، دو قسمت از این توافقنامه که درباره تعهدات ایران درباره موضوع آب سنگین در طول زمان اجرای توافق ژنو و همچنین در گام نهایی است، می آید.

در قسمت عناصر گام اول درباره راکتور اراک آمده است:

ایران اعلام میکند که هیچ پیشرفت بیشتری در فعالیتهای خود در تأسیسات غنی سازی سوخت  نطنز، فردو یا راکتور اراک (که با نام  IR40 توسط آژانس شناخته میشود) انجام نخواهد داد.

  • Iran announces that it will not make any further advances of its activities at the Natanz Fuel

Enrichment Plant1, Fordow2, or the Arak reactor3, designated by the IAEA as IR-40.

این بند به معنای توقف ساخت و ساز در تاسیسات آب سنگین اراک است. فریدون عباسی، رئیس سابق سازمان انرژی اتمی در دوران مسئولیتش اعلام کرده بود که راکتور آب سنگین اراک به صورت آزمایشی  از زمستان 92 آغاز به کار می کند. البته فرآیند تکمیل آب سنگین اراک با روی کار آمدن دولت جدید از تابستان 92 متوقف شد با این حال تیم مذاکره کننده هسته ای به صورت رسمی با امضای توافق ژنو سرنوشت راکتور اراک را در هاله ای از ابهام قرار دارد.

در بیانیه ای نیز که بلافاصله پس از توافق ژنو توسط کاخ سفید منتشر شد و به “برگه اطلاع رسانی” یا “فک شیت” معروف است، این بند از توافقنامه، اینگونه تفسیر شده است:

«ایران متعهد شده است که فعالیتش در اراک را بیش از پیش نبرد و پیشرفت در زمینه مسیر پلوتونیوم را متوقف کند. ایران متعهد شده است که راکتور اراک را راه اندازی و سوخت گذاری نکند و تولید سوخت برای راکتور اراک را متوقف کند سوخت راکتور اراک بیشتر از این آزمایش نکند. هیچ یک از قطعات اضافی راکتور در اراک را نصب نکند. سوخت آب سنگین را به سایت راکتور منتقل نکند. تاسیساتی که قابلیت بازفرآوری داشته باشد نسازد».

در بخش دیگری از توافق ژنو و در قسمت «عناصر گام نهایی راه حل جامع» نیز درباره راکتور اراک آمده است:

به طور کامل نگرانی­های مربوط به راکتور اراک،که توسط آژانس با نام IR40 شناخته می­شود، رابرطرف نماید. عدم بازفرآوری یا ساخت تأسیساتی که توانایی بازفرآوری داشته باشد.

Fully resolve concerns related to the reactor at Arak, designated by the IAEA as the IR-40.

No reprocessing or construction of a facility capable of reprocessing.

در این بند توافقنامه آمده است ایران باید نگرانی های مرتبط با رآكتور اراك را به طور كامل برطرف نماید. واژه اساسی Fully resolve concerns  است، یعنی رفع نگرانی ها به طور كامل.

اولین نکته آنکه تیم مذاکره کننده ایران با پذیرش این بند به نگرانی های کشورهای غربی مشروعیت و اینگونه در دام آنها افتاد.

مساله بعدی باید پرسید چه زمانی نگرانی آمریكا به صورت کامل رفع می شود ؟ ملاك رفع نگرانی آن ها چیست؟ آیا ابزار و روشی برای رفع نگرانی بیان شده است؟ آیا نگرانی در علم حقوق بین الملل تعریف شده است؟ آیا نگرانی آمریكا تنها زمانی برطرف می شود كه رآكتور اراك به طور كامل تعطیل شود؟

این ابهامات در جریان مذاکرات نهایی گریبان تیم مذاکره کننده ایران را گرفته است.

2 نظر

  1. امین گفت:

    آیا درست است که آقای فریدون عباسی استاد دانشگاه امام حسین ع و شهید بهشتی و رئیس سابق انجمن هسته ای دیدگاه و تفکر چپ افراطی مشارکتی داشته و سال 88 نیز از این جریان حمایت می کرده اند؟ممنوم اگه پاسخ بدین.

  2. من گفت:

    مذخرف است !

نظرتان را بنویسید

آخرین اخبار

+‬‏