توافق ژنو به چه علتی تمدید می شود؟

در این گزارش آن بخش از توافقنامه ژنو مورد توجه قرار گرفته است که مذاکره کنندگان طرف مقابل با استناد به آن برای مدت نامعلومی تعهدات توفق ژنو را به تیم مذاکره کننده ایران تحمیل کردند.

کمیته صیانت از منافع ایران: پیشنهادات کشورهای 1+5 به ایران در جریان مذاکرات نهایی هر چند تمام حقوق هسته ای ایران را نادیده می‌گیرد با این حال تیم مذاکره کننده طرف غربی معتقد است که این پیشنهادات بر مبنای تعهدات طرفین در توافقنامه ژنو مطرح شده است.

رجانیوز در نظر دارد در سلسله گزارش هایی به بررسی آن بخش از متن توافقنامه ژنو بپردازد که در جریان مذاکرات اخیر مورد استناد مقامات کشورهای غربی قرار گرفته است.

در این گزارش آن بخش از توافقنامه ژنو مورد توجه قرار گرفته است که مذاکره کنندگان طرف مقابل با استناد به آن برای مدت نامعلومی تعهدات توفق ژنو را به تیم مذاکره کننده ایران تحمیل کردند.

در توافق ژنو در این باره آمده است:

The first step would be time-bound, with a duration of 6 months, and renewable by mutual consent

during which all parties will work to maintain a constructive atmosphere for negotiations in good faith

 

گام اول دارای دوره زمانی 6 ماه خواهد بود و با توافق طرفین قابل تمدید است، که در این دوره، همه طرف‌ها، برای حفظ فضای سازنده ی مذاکرات، با حسن نیت فعالیت خواهند کرد.

 

سؤالی كه به نظر می رسد آن است كه چرا زمان گام اول می بایست 6 ماه باشد؟

اما اولین نکته درباره این بخش از توافقنامه آن است که منطق انتخاب این زمان چیست؟ چرا زمانی کمتر از 6 ماه یا زمانی بیشتر از 6 ماه در نظر گرفته نشده است؟

در دوره های مذاكره قبلی  بین ایران و 5+ 1 به ویژه در مذاکرات استانبول، وقتی طرف غربی از تیم مذاکره کننده ایران خواست با تعلیق 6 ماهه بخشی از فعالیت ها موافق کند با این سؤال طرف ایرانی مواجه شد که منطق انتخاب زمان 6 ماه چیست؟ که در پاسخ گفته شد كه 6 ماه حداقل زمان برای اعتمادسازی توسط ایران است.

اما سئوالی که پیش می آید آن است که اگر مبنای انتخاب این زمان اعتمادسازی ست، چرا در توافق ژنو از قید قابلیت تمدید (renewable) استفاده شده است؟ اگر از سوی ایران اعتماد حاصل شد چرا دوباره باید با تمدید، دوباره آن را حاصل کرد؟

در برگه اطلاع رسانی کاخ سفید یا فکت شیت نیز گام 6 ماه اولیه را با هدف پرداختن به نگرانی های 1+5 درباره برنامه هسته ای ایران عنوان کرده است.

در فکت شیت در این باره آمده است:

«گام شش ماهه اولیه شامل محدودیت‌های قابل توجه برای برنامه هسته‌یی ایران است و به مهم‌ترین نگرانی‌های ما از جمله در زمینه‌ توانایی‌های غنی‌سازی ایران، ذخایر اورانیوم غنی‌شده، تعداد و توانایی‌های سانتریفیوژهایش و توانایی ایران برای تولید پلوتونیوم در سطح تسلیحاتی با استفاده از رآکتور اراک می‌پردازد. مصالحاتی که ایران متعهد شده است به عنوان بخشی از این گام اولیه انجام دهدعلاوه بر آن شفافیت بیشتر و نظارت‌های سرزده‌تر برنامه هسته‌یی‌اش را در اختیار ما قرار می‌دهد.»

با این حال طرف غربی با اضافه کردن عبارت قابلیت تمدید (renewable) در واقع بر این موضوع تاکید کرده كه 6 ماه محدودیت، برای اعتماد به ایران كافی نباشد.

علاوه بر این با اضافه شدن این قید، طرف مقابل این حق را یافته است كه با پایان 6 ماه دوباره و چندباره بر تجدید  توافق ژنو اصرار ورزد.

درواقع اگر ایران با پیشنهادات 1+5 برای توافق نهایی بنا بر هر دلیلی مخالفت کند با این حال مجبور است به محدودیت ها و تعهدات توافق ژنو پایبند باشد، حتی اگر سالها دستیابی به توافق نهایی به طول انجامد.

هرچند ایران حق دارد با توجه به زیان آور بودن ادامه توافق برای منافع ملی، تجدید توافق ژنو را نپذیرد اما همین مساله می تواند روند مذاكرات را دچار چالش كند.

البته «چالش در ادامه روند مذاکرات» در شرایط فعلی موضوعی است که تیم مذاکره کننده هسته ای ایران برخلاف طرق مقابل، به شدت از آن اجتناب می کند. (+) چرا که مقامات دولتی از زمان تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری سال 92 و پس از آن، مسائل و مشکلات جامعه را با موضوع سیاست خارجی و مشخصا با بحث هسته ای پیوند داده بودند و آشکارا این سخن را به زبان آوردند که «راه حل مشکلات اقتصادی گشایش در موضوع هسته ای است»، بنابراین برخی از اعضای دولت گمان می‌کنند بن بست در مذاکرات به معنای بن بست در اجرای سیاست های کلان دولت تدبیر و امید است و همین امر سبب بروز شکست های سیاسی برای آنان به ویژه در انتخابات مجلس شورای اسلامی و پس از آن انتخابات ریاست جمهوری سال 96 و … است.

نکته ای كه در این جا مهم است، این است كه زمان 6 ماهه گام اول- طبق ادعای طرف غربی- برای حصول اعتمادسازی معین شده، پس اگر تیم مذاکره کننده ایران 6ماه ، با توجه به خواسته کشورهای غربی، بخشی از فعالیت هسته ای خود به منظور اعتمادسازی همانگونه که غربی ها هواستند، تعلیق كرد، یعنی اعتماد ایجاد شده است و نباید بار دیگر این زمان 6 ماه تمدید شود چرا که در همان زمان اولیه (6 ماه اول) بنابر مدل پیشنهادی غربی، تیم مذاکره کننده ایران اعتمادسازی مورد نظر غربی ها را انجام دادند.

بنابر این با توجه به پاسخ کامل ما به طرف غربی درباره نگرانی آنان، دیگر نباید توافق برای یک دوره دیگرتمدید شود؛ اما با این حال در توافق از قید تجدید پذیری سخن گفته یعنی اعتمادی كه ایجادشده ارزش ندارد و باید دوباره «اعتمادسازی» شود و چون حدّ یقفی ندارد می تواند تا ابد ادامه پیدا كند.

 

نظرتان را بنویسید

آخرین اخبار

+‬‏